است » . گزينش : بهترين نوع اين گياه اذخر اعرابى سرخرنگ و خوشبوى است . شكوفه آن به سرخى مىزند و بعد از شكفتن به رنگ بنفش درمىآيد . برگش باريك است و بوى آن مشابه بوى گل سورى ( محمدى ) است . اگر اين گياه را در دست بفشارى و خرد كنى بوى آن به مشام مىرسد . فايده اذخر در وهلهء اول در گل آن است و بعد در شكوفه و ريشه و ساقه آن . مزه اذخر در زبان تأثير مىگذارد و آن را آزار مىدهد ( مىبرد ) . اذخر جنگلى نيرويى سردكننده دارد و به عقيده ابن جريج به كلى سرد است . ساقهء آن گيرنده‌تر از بخش‌هاى ديگر آن است . شكوفه‌اش اندكى گرمىبخش است و گيرندگى آن كمتر از گرمىدهندگى است . اذخر اعرابى داراى مزاج نسبتا گرم و در درجه دوم خشك است . خاصيت درمانى : شكوفه اذخر به علت گيرندگىاش از خون‌ريزى جلوگيرى مىكند . در روغن آن تحليل و گيرندگى هست . ريشهء آن از حيث اين اختصاصات قوىتر است . شكم را بند مىآورد . داراى قوه رسانندگى و نرم‌كنندگى نيز هست . جدار رگها را باز نگه مىدارد و دردهاى درونى و به ويژه درد زهدان و نيز انواع باد را از بين مىبرد . در معالجهء زخم و قرحه : روغن اذخر خارش بدن انسان و حيوانات را از بين مىبرد . معالجه دمل و جوش : پخته اذخر در مداواى دملهاى گرم مفيد است . تناول اذخر پخته و ضماد آن سفت‌شدگى اندام‌هاى درونى را بر طرف مىكند و در مداواى ورمهاى سرد و درونى مفيد است . در معالجه مفاصل : تناول يك‌چهارم مثقال اذخر همراه فلفل براى ماهيچه‌ها و مداواى ترنجيدگى ( تشنج ) مفيد است ، روغن اذخر خستگى را از بين مىبرد . تأثير در اندام‌هاى ناحيه سر : انواع اذخر بويژه نوع جنگلى آن مايهء سرگرانى است . نوع باريكترش سردرد مىآورد و ستبرش خواب‌آور است . تخم اين گياه مخدر است . تمام انواع اذخرها لثه را استحكام مىبخشند و رطوبتهاى آن را رفع مىكنند . شكوفه اذخر در ناحيه سر ايجاد پالايش مىكند . در معالجه اندام‌هاى تنفسى و سينه : اذخر در معالجه درد شش مفيد است و شكوفه‌اش از خون‌ريزى دستگاه تنفس جلوگيرى مىكند . در اندام‌هاى تغذيه‌اى : ريشهء اذخر معده را قوت مىبخشد ، اشتها را برمىانگيزد . به اندازه يك مثقال ريشهء اذخر همراه يك مثقال فلفل دل‌به‌هم‌خوردگى را تسكين مىبخشد . شكوفه آن مسكن درد معده است . و در مداواى ورم معده و كبد مفيد است . در اندام‌هاى دفعى : اذخر در تسكين درد زهدان بسيار مؤثر است . اگر بيمارى كه ورم گرم زهدان دارد در جوشانده آن بنشيند و يا مقدارى از آن را در زهدان بچكاند و يا از آن بنوشد برايش نافع است . تخم اذخر جنگلى و اعرابى سنگ دستگاه ادرارى را بر طرف مىكند ، شكم را قبضى مىدهد . دو قسم اذخر جنگلى در اين زمينه مفيدتر هستند . هر دو نوع اذخر خونريزى زنانه را قطع مىكنند . شكوفه آن دردهاى كليه و خونريزى كليه را دفع مىكند و در علاج ورمهاى مقعد مفيد است . يك مثقال اذخر مخلوط با فلفل سبز براى بيمار استسقا نافع است . در مورد زهرها : برگهاى زيرين اذخر را تا زمانى كه تر و تازه‌اند چنانچه بر جاى نيش‌زدگى حشرات زهرى بگذارند تسكين‌بخش است . اسارون ( برباله ) : اسارون گياهى است كه از چين مىآورند . داراى ساقه‌هاى بزرگ و گره‌دار و ناصافى است و شبيه فريز است . تخم زيادى دارد ، خوش‌بو است و زبان را مىخارد . اين گياه در ميان برگ‌هايش و نزديك ساقه گل‌هاى بنفش‌رنگى توليد مىكند كه شبيه گل بنگ است . گزينش : هرچه خوشبوىتر